Vragen over soa’s

Als je seksueel contact hebt gehad, kan dat. Het risico is het grootst bij vaginale en anale penetratie zonder condoom, maar ook orale seks zonder condoom of beflapje kan een soa overdragen. Een enkele soa gaat zelfs over bij huid-op-huid contact.

Een soa kan zitten in de plasbuis, de vagina, de anus, de keel en soms op de huid eromheen. Hiv, hepatitis B en C en syfilis zitten in het bloed. Daar loop je vooral risico op bij betaalde seks, seks tussen mannen, veel wisselende partners of seks in regio’s waar die soa’s veel voorkomen.

Twijfel je over jouw situatie? Bel ons gerust. Een van onze artsen of verpleegkundigen denkt vrijblijvend met je mee, ook als je nog geen afspraak wilt maken.

Testen is de enige manier om het zeker te weten. Lang niet iedereen krijgt klachten, en juist zonder klachten geef je een soa ongemerkt door. Het is verstandig om te testen als een van deze dingen voor je geldt.

• Je hebt onbeschermd seksueel contact gehad
• Het condoom is afgegaan of gescheurd
• Je hebt klachten die bij een soa kunnen passen
• Je bent gewaarschuwd door een partner
• Je hebt wisselende seksuele contacten
• Je wilt met een nieuwe vaste partner zonder condoom
• Je bent zwanger en wilt niets overdragen aan je kind

Vaak merk je er niets van. Je kunt een soa hebben en dragen zonder één symptoom. Heb je wel klachten die bij een soa kunnen passen, dan is testen altijd verstandig.

Soms zijn er al klachten voordat een test de infectie kan aantonen. De termijn waarna een test betrouwbaar is heet de windowfase, en die is iets anders dan de incubatietijd, de termijn waarna klachten ontstaan. Die twee lopen zelden gelijk.

Chlamydia wordt het vaakst gevonden, daarna gonorroe. Dat blijkt uit de cijfers van de GGD’en en huisartsen.

Die cijfers vertellen niet het hele verhaal: er wordt niet standaard op alles getest. Herpes en HPV komen bijvoorbeeld zeer veel voor, maar zitten meestal niet in een standaardpakket en dus ook niet in de statistiek.

Een condoom bij elke vorm van seksueel contact, dus ook bij pijpen, beffen en rimmen. Bij beffen en rimmen kun je een opengeknipt condoom of een beflapje gebruiken. Bij anale seks is genoeg glijmiddel op water- of siliconenbasis belangrijk, en let op of het te combineren is met het materiaal van je condoom.

Heb je een vaste partner? Dan kunnen jullie samen testen en daarna zonder condoom, zolang jullie allebei geen contacten buiten de relatie hebben. Denk in dat geval wel aan anticonceptie.

Er bestaan ook vaccinaties tegen hepatitis B, hoogrisico-HPV en genitale wratten. Loop je regelmatig risico op hiv, dan beschermt PrEP je. Heb je in de afgelopen 72 uur hoog risico gelopen, dan is er PEP, verkrijgbaar via de GGD of de spoedeisende hulp.

Via bloed, vaginaal vocht, sperma, voorvocht en speeksel, en bij contact met de slijmvliezen in de vagina, de penis, de anus en de mond. Dat kan ook via de handen of via seksspeeltjes.

Hoe het precies gaat, verschilt per soa. Op onze testpagina’s staat per soa hoe overdracht werkt en waar we op testen.

Ja, en het is het beste dat er is. Een condoom vormt een barrière tussen slijmvliezen en lichaamsvocht, precies de route waarlangs de meeste soa’s overgaan.

Doe hem om voordat er contact kan zijn, en zorg dat er na het afdoen geen contact meer plaatsvindt. Was daarna je handen. Niets houdt soa’s voor honderd procent tegen, maar dit komt het dichtst in de buurt.

De twee die een condoom het minst goed tegenhoudt zijn herpes en genitale wratten. Die zitten vaak op huid die niet bedekt wordt, en je ziet niet altijd wanneer iemand besmettelijk is.